| Vườn cảnh khô Nhật Bản |
 Thể hiện quan cảnh một
địa mạo biến thiên của thiên nhiên từ xa xưa để lại dấu vết tang thương,
những hòn đá nằm trơ ra đây đó ngổn ngang dọc lòng suối đã cạn khô,
cành cây khô gãy vắt ngang bờ, gai gốc dây leo chằng chị, đem lại cho
người thưởng ngoạn cảm giác tịch liêu, hồi cố sự thay đổi của thế nhân,
mà hoài niệm cảnh “dấu xưa xe ngựa hồn thu thảo”.
Tính biểu hiện của “ Vườn
Cảnh Khô” ( Karesansui ) Nhật Bản là mô phỏng phong cảnh tự nhiên trong
khu vườn nhà ( đình viên ), một trong những thủ pháp độc đáo của các
tay viên nghệ ( nghệ nhân vườn cảnh ) thể hiện quan cảnh một địa mạo
biến thiên của thiên nhiên từ xa xưa để lại dấu vết tang thương, những
hòn đá nằm trơ ra đây đó ngổn ngang dọc lòng suối đã cạn khô, cành cây
khô gãy vắt ngang bờ, gai gốc dây leo chằng chị, đem lại cho người
thưởng ngoạn cảm giác tịch liêu, hồi cố sự thay đổi của thế nhân, mà
hoài niệm cảnh “dấu xưa xe ngựa hồn thu thảo”.
Vườn cảnh khô là một
loại hình thiết kế lợi dụng địa thế địa hình hoàn toàn khu vườn nhà,
dành riêng một phần phía sau nhà chẳng hạn, kiến tạo một cảnh trang trí
hoang vu – tàn sơn thặng thủy. Như chúng ta biết vườn cảnh Nhật Bản là
từ các yếu tố quan trọng yếu cấu thành những bộ phận khác nhau, và cũng
lại là doa các bộ phận khác nhau tố thành vườn cảnh. Dùng thủ pháp mô
phỏng biểu hiện một phần hoang vu cô quạnh phối hợp phần còn lại của khu
vườn nhà, hoa cỏ xanh tươi, đồi khe róc rách nước, đổ vào chiếc ao con,
những chiếc đèn đá bên bờ chờ đêm đến thắp lên ngọn lửa vàng hắt bóng
xuống mặt ao; “Cỏ cây chen đá lá chen hoa”, cây cối cỏ hoa cắt tỉa tươm
tất khéo gọn, triển hiện một cảnh quan tự nhiên hài hào đầy sức sống
tươi mới. Chủ yếu của thủ pháp tạo dựng vườn cảnh khô nhằm mượn ý ( tá ý
) câu “ tân trần đại tạ” ( mới cũ thay nhau), một sự lý về vạn vật vô
thường.   Từ sau khi các Thiền sư
Vinh Tây ( 1141-1215 C.N Tăng lữ Nhật Bản), Đạo Nguyên ( 1200-1253) đem
Thiền Tông truyền vào Nhật Bản, bắt đầu thấy có vườn Cảnh Khô trong các
Tự viện Thiền Tông, dần dần vườn Cảnh Khô được phổ biến rộng ra theo
Thiền học. Vào những thời kỳ này vườn Cảnh Khô thạnh hành chủ yếu ở các
Thiền viện, vì nó biểu hiện được tính cách bộc trực giản phác của Thiền.
Giờ chúng tôi xin trở lại bộ môn nghệ thuật vườn Cảnh Khô, từ sơ kỳ của nó ở thế kỷ 12 đến thế kỷ 13 có nhiều cải biến. Theo tạp chí “Nipponia” số 8, 1999 viết “… Vào thời Kamakura ở thế kỷ 13, những người thiết kế vườn Nhật mê say ứng dụng những khuynh hướng mới nhất của Trung Quốc. Thời đó Trung Quốc chuộng nhất là loại tranh Suiboku-ga ( tranh thủy mạc, tranh vẽ bằng mực Tàu) đơn sắc. Rập theo phong cách vẽ tranh này, các nhà làm vườn tuyển chọn những khối đá có hình thù đặc biệt, tượng trưng cho núi non mọc lên trên những bãi cát trắng - tượng trưng cho biển. Đây là phong cách Kasesansui (cảnh khô), một phong cách trở nên lý tưởng thời Muromachi (thế kỷ 14-15). Phong cách Karesansui chủ yếu thịnh hành ở các thiền viện, vì nó diễn tả được cái tinh thần khắc khổ của thiền được theo đuổi thời bấy giờ. |